animaliak

ARRAZAK

     Zaldien kasuan, lau arraza aztertu ziren: pottoka, Euskal Herriko mendiko zaldia, Nafarroako zaldikoa eta Aurizko zaldia; azterketa horietarako, hiru markatzaile genetiko erabili zituzten.  
 

Aitatasuna eta aldakortasuna

Lehenik, populazio horien aldakortasun genetikoa aztertu zuten, ikusteko ea hemengo arrazek nahikoa dibertsitate genetiko zituzten, baliozko gaixotasun baten aurrean, aurrera egiteko. Horretarako, mikrosateliteak ,ezaugarri jakinetako DNA-eskualdeak, aukeratu zituzten lehenengo markatzaile gisara.

Mikrosateliteak oso baliagarriak dira identifikaziorako ere, horiei begiratuta hatz-marka baten modukoa osa daiteke zaldi bakoitzarentzat. Hau da, aita eta ama zein diren jakiteko balio dute, % 90eko edo gehiagoko ziurtasunez.

Guztira 417 animalia aztertu zituzten: 147 pottoka, 163 Euskal Herriko mendiko zaldi, 62 Nafarroako zaldiko eta 45 Aurizko zaldi. Bi arrazak haragitarako zaldiak dira, astunak (Nafarroako zaldikoa eta Aurizkoa) eta beste biak berriz arinak. 

TXAKURRAK:  
 
Gizakiak Asiatik Ameriketara migratu zuenean, dagoeneko bazeraman txakurra berarekin. Hori da Stockholm-eko Institutu Teknikoko biologo-talde batek ondorioztatu duena. Horretarako, otsoen eta txakur-arrazen mDNA-k (DNA mitokondria) konparatu dituzte.  
Hala, otsoa eta txakurra duela 15.000 urte banatu zirela jakin dute, hau da, orduan etxekotu zela txakurra. Gainera, Asia ekialdean dauden txakur arrazetan Europan, Asia mendebaldean eta Amerikan baino aberastasun genetiko handiagoa aurkitu dute. Horregatik, ikertzaileen ustez, litekeena da txakurrak Asia ekialdean etxekotu eta hortik mundu osora zabaltzea.  
 
Estatu Batuetan egin duten beste ikerketa genetiko batek ere suediarren teoria berretsi du. Ipar eta Hego Amerikako aztarnategietan aurkitutako txakur-fosilen mDNA aztertuta, Amerikako txakur-arrazak ere Asiatik etorri zirela ondorioztatu dute. Gainera, datak bat datoz suediarren hurbilketarekin; diotenez, txakurra duela 12.000-14.000 urte heldu zen Amerikara  
 
KATUAK:  

Etxeko animalia guztien artean, katua da etxebizitza batean bere beharretara egokitzen den bakarra. Etxeko katuek lasaitasuna maite dute eta gogokoago dute atsedena ekintza baino. Independenteak eta bakartiak dira eta ez dira txakurrak bezain zorrotzak; baina katuek ere badituzte euren beharrak, garbitasun, elikadura eta maitasuna alegia..  
 
 
Katu bat adoptatu bezain laster, eramazu albaitariarenera. Bederatzi aste inguru dituenean funtsezkoa da, batzuetan hilgarri gerta daitezkeen bi birusen aurkako txertoa ipintzea: katuen enteritisa eta katuaren gripearen aurkakoa. Etxera katua ekarritakoan lehenengo egin behar dena gauza: bere garbiketarako erretilua leku egokian jarri eta animaliaren bizigunea finkatzea 

Asko dira hirian bizitzera ohitu diren animaliak. Hirietako fauna dira. Janaria erraz aurkitzen dutelako hiritartu dira gehienak

Sekula ez dago jakiterik nolakoa den aske bizi den animaliaren osasun-egoera, eta hau egoera arriskutsutzat hartzen dute hiritarrek. Begi bistakoak izaten dira gehienak: horma eta eskultura zikinak, argiteria-kable karraskatuak,hodi eta teilatuetako kalteak… Osasunarekin zerikusia duten arazoak ere izaten dira tarteko.

Kontrol hitza aipatzen dute garbiketan, desinfekzioan eta abarretan diharduten adituek,baina bakoitzari dagokion izena eman behar zaio;eta kasu honetan, hitzaren esanahia kontrolatzetik haratagokoa da, helburua populazioa mugatzean datza. 

Izurriteak

Hiri edo herrietan  uso, arratoi, txakur edo katu , hauek izaten baitira arruntenak, gehiegi dagoela entzuten denean, izurrite hitza entzuten dugunean,edo  jendeak udalak zerbait egin beharko lukeela esaten duenean,hasten dira benetako arazoak hirietako animalientzat. Izan ere, hirietako fauna aipatzean, ikuspegi zientifiko edo objektibo batetik zaila da adieraztea izurritea dagoela. Izurriteak biztanleek egindako deia markatzen dute. Zenbakiak egon badaude, baina, adituen arabera, ia ezinezkoa da hirietako faunaren errolda fidagarria egitea. Pertsona bakoitzeko, hamar arratoi daudela esan ohi da.
 
 
Etxeko animaliak
Oporretara animaliekin

urteko lehen oporraldi honetan, etxeko animaliekin zer egin kezka sortzen da familia askotan. Oraindik asko dira, animalia alde batera uztea erabakitzen dutenak. Baina kasu  gehienetan, zorionez, katu, txakur, txori eta gainerako etxe  abereek, jabeen atseden egunetan zehar,(abereak lagun, familiarteko edo egoitza berezietan geratu ohi dira; beste zenbait, jabeekin batera joaten da oporretara. Familiako maskota oporretara eramatea erabaki baduzu; bidaia eroso, lasai eta segurua izan dezan saiatu.